De relatie begrijpen
Onderzoek en behandeling
Voor de start
Journaal
Kennisbank
nfs Zorg & Welzijn
PraktijkWat vanzelfsprekend werd
Misschien werd er thuis makkelijk geknuffeld, maar zelden over verdriet gesproken. Misschien was zorg vooral praktisch: eten op tafel, op tijd opgehaald worden, iemand die iets voor je repareerde. Of moest je juist heel zelfstandig zijn en leerde je weinig te verwachten.
Zulke ervaringen kunnen meespelen in wat later als liefde herkenbaar voelt. De één zegt veel, de ander doet veel. Je kunt daardoor omringd zijn door goede bedoelingen en toch iets missen. Het gebaar dat voor de één vanzelf spreekt, bereikt de ander niet altijd op dezelfde manier.
Geen vaststaand lot
Je geschiedenis is geen handleiding waarmee iemand jou volledig kan lezen. Ook vriendschappen, eerdere relaties en latere ervaringen hebben invloed. Je kunt iets nieuws leren waarderen. Je kunt bovendien ontdekken dat wat vroeger normaal was, nu niet meer goed voor je voelt.
Het is niet nodig om je hele jeugd te verklaren voordat je een behoefte mag uitspreken. ‘Bij ons werd nooit gevraagd hoe het echt ging. Ik vind dat nog steeds lastig, maar ik wil het met jou leren’ kan voldoende zijn. Je vertelt iets over jezelf zonder een diagnose te stellen over de mensen die je opvoedden.
De regels die niemand uitsprak
Naast gebaren van liefde kun je ook ongeschreven regels meenemen. Verdriet toon je alleen als je een oplossing hebt. Boosheid betekent dat de avond voorbij is. Wie hulp nodig heeft, zorgt eerst dat niemand er last van krijgt. Zulke regels worden niet altijd letterlijk aangeleerd. Soms ontstaan ze uit wat werd beloond, vermeden of stilgehouden. Later kunnen ze zo vanzelfsprekend voelen dat je pas merkt dat het regels zijn wanneer iemand anders ze niet volgt.
Neem een eenvoudig verschil: jij vertelt thuis meteen dat er iets misging, de ander wil het eerst zelf uitzoeken. Voor jou kan dat wachten geheimzinnig voelen; voor de ander is het misschien een vorm van zorg om je niet onnodig te belasten. Geen van beide betekenissen is vooraf zeker. Vraag hoe moeilijke dingen vroeger gedeeld werden en wat daarvan nog prettig of juist beperkend voelt. Daarmee onderzoek je een gewoonte zonder te bepalen welke familie het goed of fout heeft gedaan.
Wat je wilt meenemen
Terugkijken hoeft niet alleen over gemis te gaan. Misschien was er iemand die altijd bleef zitten wanneer je huilde, een ouder die fouten kon toegeven of een grootouder die zorgde zonder iets terug te vragen. Zulke ervaringen kunnen eveneens richting geven aan wat je nu wilt bouwen. Je mag iets waardevols meenemen uit een geschiedenis die ook ingewikkeld was. Je hoeft haar niet volledig goed of volledig slecht te verklaren.
Het kan helpen om ieder twee dingen te benoemen: een gewoonte die je graag bewaart en een gewoonte die je anders wilt doen. Misschien wil je de gastvrijheid van thuis behouden, maar niet de verwachting dat bezoek altijd voorrang heeft op rust. Of je waardeert zelfstandigheid, maar wilt leren eerder om hulp te vragen. Zo wordt het gesprek minder een onderzoek naar schuld en meer een keuze over de manier waarop jullie nu willen samenleven. Loyaliteit aan vroeger hoeft geen herhaling van alles te betekenen.
Iets nieuws kan eerst vreemd voelen
Wanneer je niet gewend bent dat iemand rustig naar je luistert, kan die aandacht ongemakkelijk zijn. Misschien maak je een grap, verander je het onderwerp of zeg je dat het wel meevalt. Dat betekent niet automatisch dat het gebaar verkeerd is of dat je geen nabijheid wilt. Iets onbekends kan tijd nodig hebben voordat je weet hoe je het wilt ontvangen. Je mag de vorm of het tempo aangeven zonder de hele poging af te wijzen.
Een nieuwe gewoonte kan klein beginnen: niet meteen zeggen ‘laat maar’, één vraag beantwoorden die je normaal ontwijkt, of vertellen dat je aandacht prettig én onwennig vindt. De ander hoeft vervolgens niet jouw verleden te herstellen. Het gaat erom dat jullie samen een huidige ervaring maken die beter past. Daarbij blijft keuze belangrijk. Je hoeft aanraking, openheid of een familiegebruik nooit toe te laten alleen omdat iemand het als helend bedoelt. Wat nieuw is, wordt pas werkelijk van jou wanneer je er zelf invloed op hebt.
Jullie eigen gewoonten
Bespreek eens wat ieder als een klein teken van liefde herkent. Een begroeting bij thuiskomst, een nieuwsgierige vraag, iets onthouden wat belangrijk is. Welke gebaren zijn vertrouwd? Welke voelen eerst wat onwennig, maar doen je wel goed?
Jullie hoeven geen van beiden de gewoonten van de ander helemaal over te nemen. Er kan iets ontstaan wat bij jullie past. Dat begint vaak met uitleggen waarom een gebaar betekenis heeft. Niet omdat de ander het had moeten weten, maar omdat je iemand uitnodigt om je van dichterbij te leren kennen.
